Het machtigste stadhuis van zijn tijd
In 1648 — het jaar van de Vrede van Munster, waarmee de Tachtigjarige Oorlog eindigde — werd het fundament gelegd voor het nieuwe Amsterdamse stadhuis. Het gebouw dat architect Jacob van Campen ontwierp moest de rijkdom en macht van Amsterdam uitstralen op het hoogtepunt van de Gouden Eeuw. Met zijn 83 meter breedte, zijn koepel en zijn zware zandsteen gevel was het het indrukwekkendste stadhuis van Europa.
Het gebouw staat op 13.659 houten palen, geheid in de zachte Amsterdamse bodem. Op de koepel staat de vrouwe van Amsterdam met in haar armen een korenaar en een Neptunus-trident — symbolen van de zee- en graanhandel die Amsterdam groot maakten.
Van stadhuis naar Koninklijk Paleis
Het stadhuis was ruim anderhalve eeuw als zodanig in gebruik, totdat Napoleon Bonaparte zijn broer Lodewijk Napoleon in 1806 tot koning van Holland maakte. Lodewijk Napoleon koos het Amsterdamse stadhuis als zijn paleis. Sindsdien heet het de Dam Koninklijk Paleis.
Na Napoleons neergang bleef het gebouw in handen van het Nederlandse koningshuis. Tegenwoordig is het in gebruik als officiële ontvangstruimte van de Nederlandse Kroon — het huis van Oranje-Nassau woont er niet maar gebruikt het voor staatsbezoeken en officiële plechtigheden. Op veel dagen is het open voor publiek.
Het interieur: Burgerzaal en Schepenzaal
Wie het paleis betreedt, ziet een van de meest indrukwekkende interieurs van de Nederlandse 17e eeuw. De Burgerzaal — de vroegere publieke hal — is een grote marmeren zaal met op de vloer een grote kaart van de wereld. Hier kwamen burgers voor hun zaken met de overheid.
De Schepenzaal (de vroegere rechtszaal) heeft een schitterende sculptuur-decoratie van Artus Quellinus, de beste beeldhouwer van zijn tijd. De zalen zijn gevuld met 17e-eeuws meubilair en schilderijen, aangevuld met empire-stijl inrichting uit de tijd van Lodewijk Napoleon. De combinatie van de Gouden Eeuw en het Napoleontisch tijdperk is nergens zo tastbaar als hier.
Praktisch: tickets, openingstijden en bezoekerstips
Tickets kosten circa €12,50. Het paleis is op veel dagen open, maar sluit zonder vooraankondiging bij staatsbezoeken of officiële plechtigheden. Controleer paleisamsterdam.nl van tevoren — telefonisch is dit ook te verifiëren.
Het paleis ligt aan de Dam, het centrale plein van Amsterdam. Tram 1, 2 en 5 rijden vlakbij. Loop van Centraal Station in tien minuten over het Damrak.
Een bezoek duurt gemiddeld 45 tot 75 minuten. Er zijn audiogidsen beschikbaar in meerdere talen. De zalen zijn spectaculair maar minder uitgebreid dan een groot museum — plan het als halve dag activiteit en combineer met de Dam en de Nieuwe Kerk ernaast.