Het hart van Amsterdam en van Nederland
De Dam is het middelpunt van Amsterdam — letterlijk en figuurlijk. Het plein ontleent zijn naam aan de dam die in de 13e eeuw in de rivier de Amstel werd gelegd, waarnaar de stad is vernoemd (Amsteldam). Van hier uit groeide de stad in alle richtingen; op de Dam kwamen de handelsvloot, het stadsbestuur en de kerk samen.
Vandaag is de Dam een druk plein vol toeristen, tramlijnen (geen tram rijdt meer over het plein zelf maar de haltes liggen er omheen) en duiven. Op het eerste gezicht lijkt het plein chaotisch. Maar wie er even de tijd voor neemt, ziet drie indrukwekkende gebouwen: het Koninklijk Paleis op de westelijke zijde, de Nieuwe Kerk ernaast, en in het midden van het plein het Nationaal Monument.
Het Koninklijk Paleis: 17e-eeuws stadhuis
Het Koninklijk Paleis op de Dam was gebouwd als stadhuis — en het was het meest imposante stadhuis van zijn tijd in Europa. Architect Jacob van Campen ontwierp het in 1648, op het hoogtepunt van de Gouden Eeuw. Het gebouw staat op 13.659 houten palen geheid in de moerassen onder Amsterdam — vandaar het gezegde dat Amsterdam 'op palen staat'.
Het paleis is in gebruik als officiële ontvangstruimte van de koninklijke familie maar is op veel dagen open voor bezoekers. Je ziet de schitterende Burgerzaal (de vroegere publieke hal), het Gerechtshof, de Schepenzaal en de rijkelijke decoraties van beeldhouwers als Artus Quellinus. Toegang: circa €12,50. Sluit zonder aankondiging als er staatsbezoeken of officiële plechtigheden zijn — check paleisamsterdam.nl.
De Nieuwe Kerk: kroningskerk en tentoonstellingsruimte
Naast het Koninklijk Paleis staat de Nieuwe Kerk — 'nieuw' in vergelijking met de Oude Kerk in de Wallen, maar al gebouwd in 1408. De kerk is de kroningskerk van het Nederlandse koningshuis: de inauguratie van koningen en koninginnen vindt hier traditioneel plaats.
De Nieuwe Kerk heeft geen reguliere kerkdiensten meer maar functioneert als tentoonstellingsruimte voor grote internationale tentoonstellingen. De programmering is divers: fotografie, kunst, historische tentoonstellingen. Controleer denieuwekerk.nl voor de actuele agenda — de kerk is niet altijd toegankelijk als er geen tentoonstelling loopt.
Het Nationaal Monument en Dodenherdenking
In het midden van de Dam staat het Nationaal Monument — een witte obelisk van 22 meter hoog, ontworpen door architect Jo Oud en beeldhouwer John Rädecker, ingewijd in 1956. Het monument is gewijd aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. In de fundering zitten urnen met aarde van alle Nederlandse provincies en een handvol voormalige koloniën.
Elk jaar op 4 mei — Dodenherdenking — vindt de nationale herdenking op de Dam plaats. Twee minuten stilte worden bewaard door een grote menigte en door de hele bevolking van Nederland. Het is een van de meest indrukwekkende collectieve momenten van het Nederlandse jaar.
Rondom de Dam: winkelen en de Kalverstraat
De Dam is omgeven door winkels en winkelstraten. De Kalverstraat — de voetgangerswinkelstraat richting het Spui — begint aan de dam en is de drukste winkelstraat van Nederland. Warenhuis de Bijenkorf met zijn grote kerstboom is een landmark op de dam zelf.
Na je bezoek aan het plein: loop naar het Spui (tien minuten) voor boekenmarkt en café-sfeer, of richting de Negen Straatjes voor bijzondere winkels. De Dam is ook het beginpunt van een wandeling door de Grachtengordel.