388 jaar plantengeschiedenis
De Hortus Botanicus Amsterdam werd in 1638 opgericht als een medicinale kruidenuin voor apothekers en artsen. Het is een van de oudste botanische tuinen ter wereld nog in actief gebruik. Vandaag herbergt de tuin meer dan 6.000 plantensoorten op een oppervlak van 1,2 hectare — compact voor wat het bevat.
De tuin ligt in de Plantagebuurt, naast ARTIS en op loopafstand van het centrum. Het is geen grote wandeltuin maar een dicht beplante studietuin: elke plant heeft een naambordje, elke serre heeft een eigen klimaat. In het palmhuis — een indrukwekkend negentiende-eeuws stalen en glas constructie — groeien palmen van tientallen meters hoog. De vlindertuin heeft tropische vlinders die vrij door de ruimte vliegen.
De koffiestruik die alle koffie ter wereld voortbracht
Het meest bekende exemplaar in de Hortus Botanicus is een koffiestruik die in 1706 door de Amsterdamse Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) werd meegebracht uit Java. In 1714 schonk Amsterdam een stek van deze struik aan de koning van Frankrijk, Lodewijk XIV. Die stek belandde uiteindelijk in Frans Guyana — en van de plant die daaruit groeide, zijn vrijwel alle koffieplantages van Midden- en Zuid-Amerika afstammelingen.
De huidige struik in de Hortus is een stek van het origineel — technisch gezien hetzelfde kloon als de plant die koffie naar Amerika bracht. Het is een onooglijke struik met kleine witte bloemetjes en rode bessén, maar de historische betekenis is enorm. Hij staat in een serre en is altijd te vinden via de bewegwijzering.
De serres en de vlindertuin
De Hortus heeft drie klimaatserres: een tropische serre (heet en vochtig), een subtropische serre en een woestijnserre. De palm- of hoofdserre is het architectonische hoogtepunt — een driedelig staalconstructie van 1912 met een middenstuk van 17 meter hoog. Hier groeien de grote cycaden, die al honderden miljoenen jaren voor de dinosauriërs op aarde voorkwamen.
De vlindertuin is een aparte kleine serre waar tropische vlinders vrij rondvliegen. De vlinders worden gekweekt uit cocons die worden geleverd door tropische kwekeries. Op de goede momenten zie je vlinders uitkruipen. De temperatuur is hoog en vochtig — in de winter juist aangenaam, in de zomer warm.
Praktisch: tickets en vervoer
Tickets voor de Hortus Botanicus kosten in 2026 circa €17,50 voor volwassenen, €9 voor kinderen (5-14 jaar). Boek online op dehortus.nl. De tuin is dagelijks geopend van 10:00 tot 17:00 (zomer tot 19:00). De tuin heeft een klein café met een terras — goed voor een koffie na de rondgang.
Vervoer: tram 9 of 14 naar halte Plantage Kerklaan of Waterlooplein. Waterlooplein metro (lijn 51, 53, 54) is ook op loopafstand — circa acht minuten lopen via de Plantage Middenlaan. Combineer een bezoek aan de Hortus met ARTIS (naast de ingang) en het Joods Historisch Museum (vijf minuten lopen via de Plantage Middenlaan).